Inleiding
Voorzitter,
Een begroting gaat over cijfers, maar voor GBO vooral over mensen: inwoners die een woning zoeken, ouderen die zelfstandig willen blijven wonen, ondernemers die onze dorpen levendig houden en vrijwilligers die zich voor anderen inzetten. Het gaat om een gemeente waar het goed wonen, werken en leven is. Nu en in de toekomst.
We bespreken de eerste begroting van deze bestuursperiode, in een tijd van financiële en maatschappelijke uitdagingen. GBO waardeert de inzet van het college en de ambtelijke organisatie. Er ligt een sluitende begroting voor 2027 en een eveneens sluitend meerjarenperspectief, zij het met een beroep op de algemene reserve. Dat biedt ruimte, maar vraagt ook om financiële discipline en blijvende aandacht voor structureel begrotingsevenwicht.
Dat vraagt om keuzes, waarbij onze inwoners, ondernemers en 11 dorpen centraal moeten blijven staan.
Wonen: bouwen aan de toekomst van Overbetuwe
Voorzitter,
Een betaalbare en passende woning is een basisvoorwaarde voor bestaanszekerheid. Starters, gezinnen en senioren moeten waar mogelijk in hun eigen dorp kunnen blijven wonen.
Woningbouw kent obstakels, zoals netcongestie, procedures en beperkte ambtelijke capaciteit. Juist daarom moeten we kijken wat er wél mogelijk is. We zijn blij dat de plannen voor De Biezenkamp in Driel opnieuw zijn opgepakt. Ook volgen we de ontwikkelingen in Heteren-Zuid, Zetten, Valburg en andere locaties met grote belangstelling.
We waarderen de inzet van het college, maar vragen ook om de raad tijdig te betrekken bij knelpunten waarbij wij vanuit onze bevoegdheden kunnen bijdragen aan oplossingen of versnelling. GBO verwacht dat het college niet alleen knelpunten benoemt, maar actief zoekt naar mogelijkheden om woningbouw te versnellen, bijvoorbeeld door procedures waar mogelijk te vereenvoudigen en capaciteit slim in te zetten.
Het gaat niet alleen om aantallen woningen, maar ook om leefbare gemeenschappen. Woonhofjes waarin verschillende doelgroepen samenleven, zijn daarvan een mooi voorbeeld.
Asiel, opvang en integratie
Voorzitter,
Ook op het gebied van asiel en migratie staan we voor belangrijke uitdagingen. GBO ondersteunt de koers van het college om te kiezen voor kleinschalige, passende oplossingen, met oog voor de leefbaarheid van onze dorpen.
De plannen voor gemengde woonhofjes, waar jongeren, ouderen en statushouders samen kunnen wonen, sluiten aan bij deze koers.
Wij zien de verdere uitwerking met belangstelling tegemoet en vinden het belangrijk dat de raad hierbij zorgvuldig betrokken blijft.
Een zorgzame gemeenschap
Voorzitter,
De kracht van Overbetuwe zit in onze inwoners die naar elkaar omkijken. Vrijwilligers, verenigingen en mantelzorgers spelen daarin een belangrijke rol. Voor GBO begint een zorgzame gemeenschap niet bij het gemeentehuis, maar in onze dorpen: bij inwoners die elkaar kennen en ontmoetingsplekken waar mensen elkaar vinden.
De uitdagingen binnen het sociaal domein zijn groot. De kosten van jeugdzorg en Wmo vragen aandacht. Maar financiële beheersing mag nooit het enige uitgangspunt zijn.
Voor GBO staan passende ondersteuning en een sterke sociale basis centraal. Daarom hechten wij aan het verder ontwikkelen van zorgzame gemeenschappen, huiskamers en initiatieven die inwoners verbinden. Niet als vervanging van professionele zorg, maar als versterking van de sociale basis. Investeren in preventie en ontmoeting kan zwaardere en duurdere zorg helpen voorkomen. Daarbij blijft het uitgangspunt dat iedereen kan meedoen en inwoners die het echt nodig hebben op steun kunnen rekenen.
Want niet alles wat van waarde is, laat zich direct in euro’s uitdrukken.
Ondernemers en economie
Voorzitter,
Onze ondernemers zorgen voor werkgelegenheid, voorzieningen en levendigheid in de dorpen. Zij verdienen een gemeente die meedenkt, bereikbaar is en ruimte biedt om te ondernemen.
Daarom zijn wij positief over de aandacht voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat, een sterk midden- en kleinbedrijf, toekomstbestendige bedrijventerreinen en ook recreatie en toerisme zijn belangrijk voor onze lokale economie.
Ook regionale economische samenwerking blijft belangrijk. GBO ziet de Economic Board niet als een vanzelfsprekendheid, maar als een bewuste keuze. Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid kan in regionaal verband waardevol zijn, mits duidelijk wordt wat zij concreet oplevert voor onze ondernemers en werkgelegenheid.
Omdat de Economic Board in deze begroting niet afzonderlijk herkenbaar is, hebben wij een amendement ingediend. Wij willen deze samenwerking zichtbaar en bespreekbaar houden en voorkomen dat zij ongemerkt uit beeld verdwijnt.
Duurzaamheid en ons buitengebied
Voorzitter,
GBO staat voor een duurzame toekomst die haalbaar, betaalbaar en passend is bij Overbetuwe.
Daarbij moeten we zorgvuldig omgaan met ons landschap en onze leefomgeving en oog houden voor de belangen van inwoners, ondernemers en met name de agrarische sector.
Bedrijfsvoering
Voorzitter,
Een sterke gemeentelijke organisatie is nodig voor deskundige en toegankelijke dienstverlening. GBO staat positief tegenover het advies van Rijnconsult om noodzakelijke tijdelijke functies om te zetten in structurele arbeidsplaatsen.Tegelijkertijd moeten structurele personele lasten zorgvuldig worden onderbouwd en gedekt. De amendementen van PRO en D66 om hiervoor nu al aanvullende middelen uit te trekken, gaan ons daarom te ver. Wij willen eerst de benchmark van komend jaar afwachten en horen graag hoe het college in de tussentijd met de benodigde formatie en dekking omgaat.
Een betrouwbare en financieel gezonde gemeente
Voorzitter,
Een sluitende begroting is belangrijk, net als terughoudendheid bij het verhogen van lokale lasten. Inwoners en ondernemers hebben al te maken met stijgende kosten.
Opvallend vinden wij het amendement van PRO en D66 om de tegemoetkoming in het eigen risico te verhogen en dit te dekken door een extra verhoging van de OZB voor niet-woningen.
GBO heeft vorig jaar zelf een vergelijkbaar voorstel gedaan, maar kon toen niet rekenen op steun van deze partijen. Het verbaast ons dan ook dat juist zij nu met eenzelfde voorstel komen. Wij zijn benieuwd naar de toelichting van de indieners op deze gewijzigde opstelling.
Een sluitende begroting betekent niet dat we achterover kunnen leunen. De kosten van afvalinzameling door de DAR zijn dit jaar tot tweemaal toe in negatieve zin bijgesteld. Ook de rijksbijdragen, zorgkosten, personele ontwikkelingen en grote projecten brengen onzekerheden met zich mee.
Voor GBO is transparantie essentieel. De raad moet tussentijds worden geïnformeerd over financiële ontwikkelingen en de voortgang van grote projecten.
Daarbij moeten we kritisch blijven kijken naar bestaande uitgaven. Wat we jarenlang deden, is niet vanzelfsprekend de beste keuze voor morgen.
Onze weerstandsratio is uitstekend en ook de solvabiliteit is op niveau, al kan die beter. Dat geeft vertrouwen, zonder dat we onze waakzaamheid verliezen.
Onze dorpen staan centraal
Voorzitter,
Overbetuwe telt 11 dorpen, elk met een eigen karakter en eigen behoeften. Wat in Elst werkt, hoeft niet de juiste oplossing te zijn voor bijvoorbeeld Herveld, Randwijk of Driel.
Daarom moeten inwoners, dorpsraden, verenigingen en ondernemers tijdig betrokken worden bij plannen die hun leefomgeving raken.
Niet omdat participatie moet, maar juist omdat plannen beter worden door lokale kennis en betrokkenheid te benutten.
Een betrouwbare gemeente luistert, legt uit en doet wat zij belooft. Daar mag iedereen ons op aanspreken.
Tot slot
Voorzitter,
GBO kijkt met een positief-kritische blik naar deze begroting. Positief omdat er ruimte blijft om te investeren in onze gemeente. Kritisch omdat plannen pas waarde krijgen wanneer ze daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Voor GBO is een begroting geen doel op zich, maar een belangrijk middel om onze gemeente sterker te maken.
Een gemeente waar jongeren een toekomst zien, ouderen zich thuis voelen, ondernemers kansen krijgen en inwoners naar elkaar omkijken.
Met het hoofd voor de hele gemeente en met het hart voor alle inwoners.
Ik dank u wel!
